|
شما در حال خواندن ...
واقعیات

بیوگرافی دکتر محمد مصدق – مصدق السلطنه

دکتر محمد مصدق در سال 1261 هجري شمسي در تهران، در يک خانواده اشرافي
بدنيا آمد. پدر او ميرزا هدايت الله معروف به » وزير دفتر » از رجال عصر
ناصري و مادرش ملک تاج خانم ( نجم السلطنه ) فرزند عبدالمجيد ميرزا
فرمانفرما و نوهً عباس ميرزا وليعهد و نايت السلطنه ايران بود. ميرزا
هدايت الله که مدت مديدي در سمت » رئيس دفتر استيفاء » امور مربوط به
وزارت ماليه را در زمان سلطنت ناصرالدين شاه به عهده داشت، لقب مستوفي
الممالکي را بعد از پسر عمويش ميرزا يوسف مستوفي الممالک از آن خود مي
دانست، ولي ميرزا يوسف در زمان حيات خود لقب مستوفي الممالک را براي پسر
خردسالش ميرزا حسن گرفت و ميرزا هدايت الله بعنوان اعتراض از سمت خود
استعفا نمود. بعد از مرگ ميرزا يوسف، ناصرالدين شاه ميرزا هدايت الله را
به کفالت امور ماليه و سرپرستي ميرزا حسن منصوب کرد.
ميرزا هدايت الله سه پسر داشت که محمد کوچکترين آنها بود. هنگام مرگ
ميرزا هدايت الله در سال 1271 شمسي محمد ده ساله بود، ولي ناصرالدين شاه
علاوه بر اعطاي شغل و لقب ميرزا هدايت الله به پسر ارشد او ميرزا حسين
خان، به دو پسر ديگر او هم القابي داد، و محمد را » مصدق السلطنه »
ناميد. دکتر مصدق در خاطرات خود از دوران کودکيش مي نويسد: » چون مادرم
پس از فوت پدر با برادرم ميرزا حسين وزير دفتر اختلاف پيدا کرد، با ميرزا
فضل الله خان وکيل الملک منشي باشي وليعهد ( مظفرالدين شاه ) ازدواج نمود
و مرا هم با خود به تبريز برد. در آن موقع من در حدود دوازده سال داشتم … »

محمد مصدق در سال ۱۲۶۱ هجری شمسی در تهران، در یک خانواده اشرافی بدنیا
آمد. پدرش میرزا هدایت‌الله معروف به «وزیر دفتر» از بزرگمردان دوره‌
ناصری و مادرش ملک تاج خانم (نجم السلطنه) فرزند عبدالمجید میرزا
فرمانفرما و نوه عباس میرزا ولیعهد قاجار و نایب‌السلطنه ایران بود.
هنگام مرگ میرزا هدایت‌الله در سال ۱۲۷۱ شمسی محمد ده ساله بود، و
ناصرالدین شاه علاوه بر اعطای شغل و لقب میرزا هدایت‌الله به پسر ارشد او
میرزا حسین خان، محمد را «مصدق‌السلطنه» نامید.

محمد خان مصدق‌السلطنه پس از تحصیلات مقدماتی در تبریز به تهران آمد، به
مستوفی‌گری خراسان گمارده شد و با وجود سن کم در کار خود مسلط شد و توجه
و علاقه عموم را جلب نمود. مصدق‌السلطنه در اولین انتخابات دوره مجلس
مشروطیت به نمایندگی از طبقه اعیان و اشراف اصفهان انتخاب شد ولی
اعتبارنامه او به‌دلیل سن او که به سی سال تمام نرسیده بود رد شد.
مصدق‌السلطنه در سال ۱۲۸۷ شمسی برای ادامه تحصیلات خود به فرانسه رفت و
پس از خاتمه تحصیل در مدرسه علوم سیاسی پاریس به سویس رفت و به اخذ درجه دکترای حقوق نائل آمد.

والی‌گری و وزارت

مراجعت مصدق به ایران با آغاز جنگ جهانی اول مصادف بود. مصدق‌السلطنه با
سوابقی که در امور مالیه و مستوفی‌گری خراسان داشت به خدمت در وزارت
مالیه دعوت شد. قریب چهارده ماه در کابینه‌های مختلف این سمت را حفظ کرد.
در حکومت صمصام السلطنه به علت اختلاف با وزیر وقت مالیه (مشار الملک) از
معاونت وزارت مالیه استعفا داد و هنگام تشکیل کابینه دوم وثوق الدوله
عازم اروپا شد. در این دوران قرارداد ۱۹۱۹ به امضای وثوق‌الدوله رسید و
مخالفت گسترده آزادی‌خواهان ایرانی با آن شروع شد. دکتر مصدق نیز در
اروپا به انتشار نامه‌هاو مقاله‌هائی در مخالفت با این قرارداد اقدام
کرد. اندکی بعد مشیرالدوله که به جای وثوق الدوله به نخست وزیری انتخاب
شد، او را برای تصدی وزارت عدلیه به ایران دعوت کرد.

در مراجعت به ایران از طریق بندر بوشهر، پس از ورود به شیراز بر حسب
تقاضای محترمین فارس به والیگری (استانداری) فارس منصوب شد و تا کودتای
سوم اسفند ۱۲۹۹ در این مقام ماند. پس از کودتای سید ضیاء و رضاخان، دکتر
مصدق دولت کودتا را به رسمیت نشناخت و از مقام خود مستعفی گشت. پس از
استعفا از فارس عازم تهران شد ولی به دعوت سران بختیاری به آن دیار رفت.

با سقوط کابینه سید ضیاء، قوام السلطنه به نخست وزیری رسید و دکتر مصدق
را به وزارت مالیه (دارائی) انتخاب کرد. با سقوط دولت قوام السلطنه و روی
کار آمدن مجدد مشیرالدوله از مصدق خواسته شد که والی آذربایجان شود.
بخاطر سرپیچی فرمانده قشون آذربایجان از اوامرش بدستور رضاخان سردار سپه،
وزیر جنگ وقت، از این سمت مستعفی گشت و به تهران مراجعت کرد. در خرداد
ماه ۱۳۰۲ دکتر مصدق در کابینه مشیرالدوله به سمت وزیر خارجه انتخاب شد و
با خواسته انگلیسیها برای دو ملیون لیره که مدعی بودند برای ایجاد پلیس جنوب خرج کرده‌اند بشدت مخالفت نمود.
پس از استعفای مشیرالدوله، سردار سپه به نخست وزیری رسید و دکتر مصدق از همکاری با او خودداری کرد.

دوره رضاشاه

دکتر مصدق در دوره پنجم و ششم مجلس شورای ملی به وکالت مردم تهران انتخاب
شد. در همین زمان که با صحنه سازی سلطنت خاندان قاجار منقرض شد و رضا خان
سردار سپه نخست وزیر وقت به شاهی رسید، او با این انتخاب به مخالفت
برخاست. با پایان مجلس ششم و آغاز دیکتاتوری رضاشاه دکتر مصدق خانه نشین
شد و در اواخر سلطنت رضاشاه پهلوی به زندان افتاد ولی پس از چند ماه آزاد
شد و تحت نظر در ملک خود در احمد آباد مجبور به سکوت شد. در سال ۱۳۲۰ پس
از اشغال ایران بوسیله نیروهای شوروی و بریتانیا، رضا شاه از سلطنت
برکنار و به افریقای جنوبی تبعید شد و دکتر مصدق به تهران برگشت. نهضت
ملی‌شدن صنعت نفت ایران دکتر مصدق پس از شهریور ۲۰ و سقوط رضاشاه در
انتخابات دوره ۱۴ مجلس بار دیگر در مقام وکیل اول تهران به نمایندگی مجلس
انتخاب شد. در این مجلس برای مقابله با فشار شوروی برای گرفتن امتیاز نفت
شمال ایران، او طرحی قانونی را به تصویب رساند که دولت از مذاکره در مورد
امتیاز نفت تا زمانی که نیروهای خارجی در ایران هستند منع می‌شد.

در انتخابات دوره ۱۵ مجلس با مداخلات قوام‌السلطنه (نخست وزیر) و شاه و
ارتش، دکتر مصدق نتوانست قدم بمجلس بگذارد. در این دوره هدف عوامل وابسته
به بریتانیا این بود که قرارداد سال ۱۹۳۳ دوره رضاشاه را به دست دولت
ساعد مراغه‌ای و با تصویب مجلس تنفیذ کنند. بر اثر فشار افکار عمومی
مقصود انگلیسی‌ها تأمین نشد و عمر مجلس پانزدهم به‌سر رسید. در ۱۳۲۸ دکتر
مصدق و همراهان وی اقدام به پایه گذاری جبهه ملی ایران کردند. گسترش
فعالیت‌های سیاسی پس از شهریور ۱۳۲۰ سبب گسترش مبارزات مردم و به ویژه
توجه آنان به وضع قرارداد نفت شده بود. دکتر مصدق در مجلس و بیرون از آن
این جنبش را که به «نهضت ملی شدن نفت» معروف شد، هدایت می‌کرد.

ملی شدن نفت و نخست وزیری

در انتخابات مجلس شانزدهم با همه تقلبات و مداخلات شاه و دربار، صندوقهای
ساختگی آراء تهران باطل شد. عبدالحسین هژیر وزیر دربار بقتل رسید و در
نوبت دوم انتخابات، دکتر مصدق به مجلس راه یافت. پس از کشته شدن
نخست‌وزیر وقت سپهبد حاجیعلی رزم‌آرا، طرح ملی شدن صنایع نفت به رهبری
دکتر مصدق در مجلس تصویب شد. پس از استعفای حسین علاء که بعد از رزم‌آرا
نخست وزیر شده بود، در شور و اشتیاق عمومی دکتر مصدق به نخست وزیری رسید
و برنامه خود را اصلاح قانون انتخابات و اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت
اعلام کرد. پس از شکایت دولت انگلیس از دولت ایران و طرح این شکایت در
شورای امنیت سازمان ملل، دکتر مصدق عازم نیویورک شد و به دفاع از حقوق
ایران پرداخت. سپس به دادگاه لاهه رفت و با توضیحاتی که در مورد قرارداد
نفت و شیوه انعقاد و تمدید آن داد، دادگاه بین‌المللی خود را صالح به
رسیدگی به شکایت بریتانیا ندانست و مصدق در احقاق حق ملت ایران به پیروزی
دست یافت. در راه بازگشت به ایران به مصر رفت و مورد استقبال پر شکوه ملت مصر قرار گرفت.

کشمکش با دربار و مخالفان

انتخابات دوره هفدهم مجلس بخاطر دخالتهای ارتشیان و دربار به تشنج کشید و
کار بجایی رسید که پس از انتخاب ۸۰ نماینده، دکتر مصدق دستور توقف
انتخابات حوزه‌های باقی مانده را صادر کرد. دکتر مصدق برا ی جلوگیری از
کارشکنیهای ارتش و دربار درخواست انتقال وزارت جنگ به دولت را از شاه
نمود. این درخواست از طرف شاه رد شد. به همین دلیل دکتر مصدق در ۲۵
تیرماه ۱۳۳۱ از مقام نخست‌وزیری استعفا کرد. مجلس قوام السلطنه را به
نخست‌وزیری انتخاب کرد و او با صدور بیانیه شدید الحنی نخست وزیری خود را
اعلام نمود. مردم ایران که از برکناری دکتر مصدق خشمگین بودند، در پی
چهار روز تظاهرات در حمایت از دکتر مصدق، که به کشته شدن چندین نفر
انجامید، موفق به ساقط کردن دولت قوام گردیدند. در ۳۰ تیر ۱۳۳۱ دکتر مصدق بار دیگر به نخست‌وزیری ایران رسید.

در ۹ اسفند ماه ۱۳۳۱ دربار با کمک عده‌ای از روحانیون، افسران اخراجی و
اراذل و اوباش توطئه‌ای علیه مصدق کردند تا او را از بین ببرند. نقشه این
بود که شاه در آن روز به عنوان سفر به اروپا از پایتخت خارج شود و اعلام
دارد که این خواسته دکتر مصدق است. مصدق از نقشه اطلاع یافت و توانست جان
بدر برد و توطئه شکست خورد.چند روز بعد عمال دربار و چند تن از افسران
اخراجی سرتیپ افشارطوس رئیس شهربانی دکتر مصدق را ربودند و پس از شکنجه
کشتند. بدنبال استعفای بسیاری از نمایندگان طرفدار مصدق، دولت اقدام به
همه‌پرسی (رفراندم) در کشور کرد تا مردم به انحلال یا عدم انحلال مجلس
رای دهند. در این همه‌پرسی (که به خاطر همزمان نبودن رای‌گیری در تهران و
شهرستان‌ها و جدا بودن صندوق‌های مخالفان و موافقان مورد انتقاد بسیاری
قرار گرفت) در حدود دو میلیون ایرانی به انحلال مجلس رای دادند و مجلس در روز ۲۳ مرداد ۱۳۳۲ منحل شد.

کودتا علیه دولت مصدق

در روز ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ طبق نقشه‌ سازمان‌های جاسوسی امریکا و انگلیس برای
براندازی دولت مصدق، شاه فرمان عزل دکتر مصدق را امضا کرد و رئیس گارد
سلطنتی، سرهنگ نصیری را موظف نمود تا با محاصره خانه نخست وزیر فرمان را
به وی ابلاغ کند. همچنین نیروهایی از گارد سلطنتی مامور بازداشت عده‌ای
از وزرای دکتر مصدق گشتند. ولی نیروهای محافظ نخست‌وزیری رئیس گارد
سلطنتی و نیروهایش را خلع سلاح و بازداشت نمودند.

در روز ۲۸ مرداد ماه ۱۳۳۲ دولت‌های امریکا و بریتانیا دست به کودتای
دیگری زدند که این‌بار باعث سقوط دولت مصدق گشت. در این روز سازمان سیا
با خریدن فتوای برخی از روحانیون و همچنین دادن پول به ارتشیان، اراذل و
اوباش تهران آنها را به خیابان‌ها کشانید. کودتاچیان توانستند به آسانی
خود را به خانه دکتر مصدق برسانند و پس از چندین ساعت نبرد خونین گارد
محافظ نخست وزیری را نابود کنند و خانه وی را پس از غارت کردن به آتش بکشانند.

منبع: شعله خشم

Advertisements

About Wein

آگاهی چشم اسفندیار خودکامگان است میرحسین

گفت‌و‌گو‌ها

هنوز دیدگاهی داده نشده است.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

RSS روز آنلاين

  • خطایی رخ داد! احتمالا خوراک از کار افتاده. بعدا دوباره تلاش کنید.

RSS گویا

توییتر

Follow WeinGreen on Twitter

آخرین اخبار را در ایمیل خود دریافت کنید

سبز نامه

روشی آسان و سریع برای دسترسی به وب سایت‌های فیلتر شده

سبز پروکسی
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: