|
شما در حال خواندن ...
کمی راحت تر, تاریخ

«رفراندوم، فقط برای دیگران»

سروش / رادیو کوچه

soroush@koochehmail.com

دوازدهم فروردین در تقویم رسمی ایران به عنوان روز جمهوری اسلامی نام‌گذاری شده است. جمهوری اسلامی نام رسمی نظام حکومتی ایران است.

سه ماه پس از آنکه حکومت پهلوی در زمستان ۵۷ در ایران سرنگون شد، برای آن‌که تصمیم گرفته شود نوع حکومت ایران چه باشد، در ایران یک همه پرسی برگزار شد. در این همه پرسی دو نظام سلطنت و جمهوری اسلامی به رای‌گیری گذاشته شد و مردم ایران با رای آری (۹۸.۲٪ درصد شرکت کنندگان) نظام دل‌خواه خود را جمهوری اسلامی انتخاب کردند.

نظام حکومتی جمهوری اسلامی علاوه بر ایران در سه کشور افغانستان، پاکستان و موریتانی نیز به عنوان نظام حاکم شناخته می‌شود. البته شایان ذکر است که بر پایه قانون اساسی هر یک از این کشورها، سازوکار اداره حکومت با یک‌دیگر تفاوت‌هایی دارد؛ مهم‌ترین تفاوت موجود در نحوه حکومت جمهوری اسلامی ایران با دیگر نظام‌های مشابه، وجود مقام ولایت مطلقه فقیه در راس هرم حکومت این کشور است.

برابر قانون اساسی ایران، «اصول حکومت جمهوری اسلامی ایران بر پایه جمهوریت و اسلامیت بنا شده‌است، جمهوریت همان رای و اراده مردم در اداره برخی امور کشور است و اسلامیت یعنی مطابقت داشتن قوانین با دین اسلام.»

پس از انقلاب ایران در بهمن ماه سال ۱۳۵۷ خورشیدی آیت‌اله خمینی رهبر ایران در سخنانی اظهار داشت که حکومت ایران «جمهوری اسلامی نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد است» این سخنان بنیان‌گذار جمهوری اسلامی با استقبال فراوان مردم ایران همراه شد به طوری‌که سه ماه بعد در دوازدهم فروردین ماه سال ۱۳۵۸ خورشیدی در یک همه‌پرسی برای تعیین نوع حکومت بیش از ۹۸ درصد مردم ایران طبق گفته‌ی آیت‌اله خمینی رای آری خود را به نظام جمهوری اسلامی دادند.

بسیاری از مردم بر این باورند که در سال ۵۸ همه‌پرسی برای تعیین نوع حکومت به هیچ عنوان شبیه به یک رفراندوم آزاد نبود. برگه‌های رای سبز نظام جمهوری اسلامی و قرمز نظام سلطنت، اظهارات آیت‌اله خمینی که گفته بود فقط مشتی ماجراجو و بیخبر از خدا جمهوری اسلامی را مقبول نمی‌دانند و از سوی دیگر شور انقلابی مردم همه دست به دست هم داد تا مردم این نوع حکومت را برای خود انتخاب کنند.

شماری دیگر از تحلیل‌گران سیاسی معتقد بودند که دستی پنهان از سوی مقام‌های آمریکایی طراح اصلی این رفراندوم و تعیین حکومت بر ایران بود. به گفته‌ی آن‌ها طرح «دموکراسی برای خاورمیانه» که آن را ایده‌ی کارتر رییس جمهور وقت آمریکا می‌دانند و برای دست‌یابی به نفت ارزان طرح شده بود، کارتر مقدمات برگزاری یک رفراندوم را برای مشروعیت بخشیدن حکومت نوپای ایران فراهم کرد.‌

با روی کار آمدن جمهوری اسلامی شرایط به گونه‌ای دیگر رقم خورد. بحران‌های ناشی از انقلاب ایران و قدرت‌طلبی شماری از مسوولان و عدم تحقق بخشیدن به وعده‌های داده شده از یک‌سو و نیز فشار گروه‌های سیاسی و برخی از سران غربی سبب شد که مردم ایران نسبت به جمهوری اسلامی انتخابی خود بی‌اعتماد شوند.

در سال‌های ابتدایی دهه شصت خورشیدی مقام‌های جمهوری اسلامی تصمیم به پیاده سازی احکام اسلامی‌ گرفتند. اولین تصمیم پوشش زنان و حجاب اجباری بود که با واکنش‌های فراوانی از سوی برخی فعالان سیاسی و حتا علمای مذهبی روبرو شد.‌

اما در نهایت قانونی تصویب شد که به موجب آن زنان در انظار و اماکن عمومی و معابر نباید بدون حجاب کامل اسلامی تردد کنند.

رفته رفته قوانین دیگری بر اساس موازین اسلام تصویب شد که عملن محدودیت‌های فراوانی را برای ایرانیان رقم زد.

یکی از اتهامات غرب به جمهوری اسلامی ایران نقض حقوق بشر به ویژه در دستگاه قضایی این نظام است. مجامع بین المللی (به ویژه مجامع حقوق بشری و سازمان عفو بین الملل) بارها با اشاره به موارد گسترده اعدام، قطع اعضای بدن، شلاق، سنگسار، پرتاب مجرمین از بلندی و مجازات کودکان زیر سنین قانونی بنا به دیدگاهای خود و ضمن استفاده سیاسی و نادیده گرفتن قانون جاری کشور و حق حاکمیت کشورها از مقامات ایرانی خواسته‌اند تا به اقدامات خود علیه حقوق بشر خاتمه دهند.

در سال‌های اخیر همواره مواردی پیش آمده که مسوولان خواستار برگزاری همه پرسی و نظر‌خواهی از مردم برای حکومت ایران و تداوم نظام جمهوری اسلامی شدند .

در سال ۱۳۸۳ جمعی از فعالان سیاسی‌، اجتماعی ایران در دو بیانیه بحث به رفراندوم گذاشتن تغییر قانون اساسی را مطرح کردند. این گروه معتقد بودند که قانون اساسی ظرفیت لازم برای بازدارنده‌هایی مانند نظارت استصوابی را فراهم کرده است هر چند که این طرح هیچ‌گاه عملی نشد اما مخالفین توانستند نظریات خود را مبنی بر ناقص یودن قانون اساسی ابراز کنند.‌

در زمان ریاست جمهوری سید‌محمد خاتمی باز هم «نظارت استصوابی» مساله‌ساز بود‌. در آن زمان برخی سخن از این به میان آوردند که «حذف نظارت استصوابی» به رفراندوم گذاشته شود. اما در آن زمان این پیشنهاد مخالفان بسیاری داشت که معتقد بودند انجام این همه‌پرسی ضربه زدن به حاکمیت است.

در جریان حوادث پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری ایران نیز میرحسین موسوی و مهدی کروبی دو تن از رهبران اصلاح‌طلب خواستار برگزاری همه‌پرسی برای خروج از بحران شدند.

این درخواست‌ها همواره با واکنش شدید از سوی حامیان دولت و ولایت فقیه روبرو بوده و آن را ضربه زدن به نظام حاکم جمهوری اسلامی می‌دانند. این در حالی است که شماری از مقام‌های حاکم در ایران نسبت به مساله رفراندوم در دیگر کشورها اظهار نظر کردند.

آیت‌اله خامنه‌ای سال گذشته در مراسم گشایش چهارمین کنفرانس مختص فلسطین بیان کرد، مسیحیان، مسلمانان و پیروان سایر جوامع دینی در فلسطین باید در خصوص مساله تعیین سرنوشت خود همه‌پرسی برگزار و آینده خود را تعیین کنند.

هم‌چنین محمود احمدی‌نژاد نیز معتقد است باید برای حل مشکل فلسطین رفراندم برگزار شود .

به هر روی مراسم روز جمهوری اسلامی همه ساله با جشن در ایران و سفارت‌خانه‌های ایران در کشورهای مختلف برگزار می‌شود و این روز تعطیل رسمی اعلام شده است اما سی و یک سال پس از همه‌پرسی تعیین نوع حکومت بسیاری از مردم مخالف این نوع حکومت و قانون اساسی هستند و همواره این سوال در ذهن مطرح می‌شود که آیا رفراندوم فقط برای دیگران است؟

منابع

* دانش‌نامه ویکی‌پدیا
* مرکز مطالعات اسلامی
* تارنمای جرس

Advertisements

About Wein

آگاهی چشم اسفندیار خودکامگان است میرحسین

گفت‌و‌گو‌ها

هنوز دیدگاهی داده نشده است.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

RSS روز آنلاين

  • خطایی رخ داد! احتمالا خوراک از کار افتاده. بعدا دوباره تلاش کنید.

RSS گویا

توییتر

Follow WeinGreen on Twitter

آخرین اخبار را در ایمیل خود دریافت کنید

سبز نامه

روشی آسان و سریع برای دسترسی به وب سایت‌های فیلتر شده

سبز پروکسی
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: